Wat, wie en waar

Over schoorstenen, de eigenaar van het ontspanningsgebouw, schoorsteenbouwer Harm Meijer en USINE

Ontspanningsgebouw Werkspoor Vlampijpstraat

Schoorstenen

Schoorsteen fotoSchoorstenen zijn lange tijd de symbolen van welvaart geweest. De opkomende industriesteden in de 19e eeuw presenteerden zich in afbeeldingen vaak met een skyline met veel schoorstenen. Vooraanstaande firma’s lieten hun schoorstenen voorzien van beeldmerken en hun naam. Veel van de oorspronkelijk ruim 12.000 fabrieksschoorstenen in Nederland werden volgens een vast patroon gemetseld. Aanvankelijk gebeurde dit met gewone bakstenen. Rond 1900 ging men hiervoor de radiaalsteen gebruiken. Deze steen, met enigszins rond verlopende uiteinden en voorzien van gaten, werd speciaal hiervoor ontwikkeld. Toen in de jaren 1960 de industrie een negatief imago kreeg, werd de schoorsteen het symbool van de vervuiling. Veel leegkomende fabrieken met hun schoorsteen werden als gevolg hiervan gesloopt. Daarmee verdwenen in de loop van de tijd vele monumenten van bedrijf en techniek en dus duizenden schoorstenen.

De eigenaar

Heerlijk FeestenHet bedrijf Werkspoor is tot haar opheffing eigenaar geweest van het ontspanningsgebouw. Daarna is het terrein grotendeels verkocht aan de gemeente Utrecht en de diverse gebouwen werden doorverkocht. Het ontspanningsgebouw is al vele jaren in handen van een particuliere eigenaar. Na aanvankelijk zelf de ruimte als feest- en evenementenzaal geëxploiteerd te hebben, kwamen er huurders. Het gebouw kende achterstallig onderhoud en dit wordt weggewerkt. Sinds enkele jaren is de exploitatie van het ontspanningsgebouw weer in handen van de eigenaar. Het is te huur voor feesten en partijen.

Schoorsteenbouwer Harm Meijer en de radiaalstenen

Harm Meijer schoorsteen- en ovenbouwNederland heeft maar enkele schoorsteenbouwers meer en de firma Meijer uit Ten Boer heeft nog vakbekwame metselaars in dienst voor het bouwen van een traditionele schoorsteen. Het bedrijf is gespecialiseerd in alle voorkomende werkzaamheden aan fabrieksschoorstenen en kan putten uit een ruime ervaring. Meijer heeft diverse nieuwe schoorstenen gebouwd en 70% van de nog in Nederland voorkomende schoorstenen worden door het bedrijf onderhouden.

Rond 1860 werd in de baksteenindustrie de strengpers geïntroduceerd. Hiermee kon men klei in iedere gewenste vorm en formaat persen. Zo ging men ook radiaalstenen produceren, die de vorm van een taartpunt hebben en voorzien zijn van gaten. Met dit type steen was men in staat ronde en gladde schoorstenen te bouwen. De meeste overgebleven fabrieksschoorstenen zijn van radiaalstenen gebouwd. Afhankelijk van de hoogte in de schoorsteen waar de steen werd gebruikt, varieerden ook de afmetingen. Bij het ontspanningsgebouw wordt op het bestaande basement de eerste 3,5 meter tot 32 centimeter dikte gemetseld, de volgende 3,5 meter krijgt een dikte van 21 centimeter. De bovenste lagen van de schoorsteen worden in- en uitwendig gemetseld. De schoorsteen wordt weer 11 meter hoog.

USINE

Logo USINE 456x456 wit op roodDe Utrechtse Stichting voor Industrieel Erfgoed (USINE) is in 1995 opgericht om provincie breed over het industrieel erfgoed ‘te waken’. Normaal doet ze dat door informatievoorziening, adviezen en het ondersteunen van acties. Voor dit project doet ze meer: het organiseren van het herstel inclusief de crowdfund. Zie voor meer informatie de site www.usine-utrecht.nl

De locatie

Na 1982 is het terrein van Werkspoor ingedeeld als industrieterrein. Een stratenplan is ontworpen en de straatnamen herinneren aan Werkspoor, zoals de Vlampijpstraat: Werkspoor heeft vele ketels van bijvoorbeeld elektriciteitscentrales van vlampijpen voorzien.

Deel deze pagina met . . .Share on FacebookShare on LinkedInTweet about this on TwitterShare on Google+Email this to someonePin on Pinterest